Instytut Badań Zmian Społecznych Partner portalu

Małżeństwa, separacje i rozwody w Polsce

14 lutego Autor: ZmianySpoleczne.pl

W naszym. kraju od dziesięciu lat możemy zauważyć wyraźny trend spadkowy zarówno wśród par zawierających małżeństwa, jak i tych podejmujących decyzję o separacji. Z kolei liczba rozwody w Polsce od dłuższego czasu utrzymują się na podobnym poziomie, choć w 2018 roku zanotowaliśmy lekki spadek względem roku poprzedniego.

Spada liczba małżeństw zawieranych w Polsce

Podobnie jak na całym świecie, również w Polsce powoli zmienia się nasze podejście do kwestii małżeństwa. W ciągu ostatniego dziesięciolecia liczba związków małżeńskich systematycznie malała, z wyjątkiem lat 2014-2016. W 2018 roku według danych Głównego Urzędu Statystycznego w Polsce zawarto ponad 192,4 tysiące małżeństw, o 65,3 tys. mniej niż w szczytowym 2008 roku, gdy zanotowano ich 257,7 tysięcy.

Wcześniej mogliśmy zaobserwować dwie tendencje wzrostowe (od 1996 do 1999 roki i w latach 2004-2008). Spadek wśród liczby małżeństw zawieranych w ciągu roku kalendarzowego nastąpił z kolei między 1999 a 2004 rokiem (z wyjątkiem roku 2003). Minimalne i maksymalne liczby małżeństw w Polsce zarejestrowano w latach 2008, kiedy ślub wzięło 257 744 par oraz 2013, gdy związek małżeński zawarło jedynie 180 396 par.

Małżeństwa na przestrzeni lat

1995
1998
2000
2002
2005
2008
2010
2012
2015
2018

W 1999 roku małżeństwa wyznaniowe były zawierane dwa razy częściej niż małżeństwa cywilne. Po delikatnym wzroście ich liczby w roku 2000 nastąpiła tendencja spadkowa, utrzymująca się do 2004 roku (z wyjątkiem roku 2003, kiedy liczba ta minimalnie wzrosła do 142,5 tys.). Następnie, aż do 2008 roku obserwowaliśmy systematyczny wzrost do poziomu 178 454 małżeństw. Po 2008 roku trend się odwrócił. Kolejnym charakterystycznym momentem był rok 2014, kiedy liczba nowożeńców decydujących się na ślub w obrządku religijnym wzrosła po raz pierwszy od 5 lat. Obecnie, od trzech lat, obserwujemy delikatny spadek liczby małżeństw wyznaniowych.

Z kolei małżeństwa cywilne zyskują na popularności od 2013 roku, choć początki XXI wieku nie były optymistyczne. Od 1999 do 2002 roku obserwowaliśmy tendencję spadkową, osiągając najniższy poziom 51 tysięcy ślubów w roku. Trend wzrostowy pojawił się dwa lata później, w 2004 r., i trwał aż do 2008 roku, kiedy rekordowa liczba par zdecydowała się na ślub cywilny (79 290). Przez następne lata obserwowaliśmy niewielkie spadki (z wyjątkiem 2012 roku), aż we wspomnianym 2013 roku nastąpiła zmiana i utrzymujący się do dziś trend wzrostowy.

Jak widać, mimo upływu lat Polacy w dalszym ciągu chętniej zawierają małżeństwa wyznaniowe niż cywilne. W 2018 roku śluby w obrządku religijnym stanowiły 61,87% wszystkich małżeństw. Jednak liczba małżeństw wyznaniowych, z małymi wyjątkami, spada od dziesięciu lat, czyli odkąd osiągnęła swoje maksimum w XXI wieku. W 2008 roku Polacy zawarli 174 tysiące ślubów w obrządku religijnym, a w 2018 było to już jedynie 119 tysięcy. 

Małżeństwa wyznaniowe i cywilne na przestrzeni lat

cywilne
wyznaniowe

Nowy trend widać szczególnie na zachodzie Polski. W województwach zachodniopomorskim, lubuskim i dolnośląskim w 2018 roku więcej nowożeńców wzięło ślub cywilny (zachodniopomorskie – 53,29%, lubuskie – 51,35%, dolnośląskie – 50,31%).

 

Małżeństwa wyznaniowe i cywilne w Polsce w 2018 r. z podziałem na województwa

Co ciekawe, od kilkunastu lat systematycznie maleje liczba małżeństw zawieranych między 20 a 24 i 25 a 29 rokiem życia, choć dalej w 2018 roku najwięcej Polaków zdecydowało pobrać się właśnie w wieku 25-29 lat. Osoby te stanowią aż 39,68% wszystkich nowożeńców. Od 2013 roku wzrasta za to liczba osób zawierających związki małżeńskie w powyżej 40 roku życia.   

Coraz więcej osób decyduje się z kolei na ślub po 30-tce (30-39 lat – 29,64%, 40-49 lat – 7,41%). Wzrasta również liczba nowożeńców powyżej 50. roku życia, szczególnie w województwie zachodniopomorskim, lubuskim i dolnośląskim (odpowiednio 9,51%, 7,93% i 7,67% nowożeńców w 2018 roku). 

Małżeństwa rzadziej decydują się na separację

Według danych Głównego Urzędu Statystycznego coraz mniej par w Polsce decyduje się na formalną separację. Od 2010 roku, kiedy wniosek o separację złożyło 2789 małżeństw, ich liczba delikatnie wzrosła w roku 2011 do 2,8 tysiąca. Od ośmiu lat obserwujemy jednak tendencję spadkową, a liczba separacji zmniejszyła się ponad dwukrotnie względem 2010 roku i obecnie wynosi 1 254. 

Separacje na przestrzeni lat

2000
2005
2010
2012
2015
2018

Najwięcej wniosków o separację złożyły małżeństwa w województwach śląskim (267 par), mazowieckim (145 par) oraz wielkopolskim (140 par), z kolei najmniej w województwie lubuskim (8 par), opolskim (24 pary) i zachodniopomorskim (35 par).

 

Separacje w Polsce w 2018 r. z podziałem na województwa

Rozwodzą się młode kobiety i mężczyźni po 40. roku życia

Rozwody w Polsce zyskiwały na popularności pod koniec zeszłej dekady. XX wiek skończyliśmy w Polsce z rozwodami na poziomie 42 tysięcy. Przez kolejne cztery lata mogliśmy obserwować delikatny wzrost ich liczby, po czym w 2004 roku trend ten wyraźnie przyspieszył, utrzymując się aż do 2006 roku, kiedy to w Polsce rozwiodło się aż 71 912 par. 

Po 2006 roku, jeśli chodzi o rozwody w  Polsce, to nastąpiła dwuletnia tendencja spadkowa, aż do poziomu 62,8 tysięcy rozwodów. Od tego momentu, przez ostatnie 10 lat liczba rozwodów waha się między 62 a 67 tysiącami, naprzemiennie spadając i rosnąc rok do roku. W 2018 w Polsce zanotowano lekki spadek ich liczby. Na rozwód zdecydowało się wtedy 62 843 par. 45 153 par to mieszkańcy miast, z kolei 16 654 rozwiedzionych małżeństw mieszkało na wsi.

Rozwody na przestrzeni lat

2000
2002
2005
2008
2010
2012
2015
2018

W 2018 roku najwięcej rozwodów odnotowano w województwie mazowieckim (9 489) i śląskim (8 152). Jedynie 1 510 małżeństw rozwiodło się z kolei w województwie opolskim, a poniżej 2 tysięcy rozwodów orzeczono także w województwach lubuskim, podlaskim i świętokrzyskim.

 

Rozwody w Polsce w 2018 r. z podziałem na województwa

W 2018 roku najwięcej Polaków rozwodziło się mając w momencie orzeczenia 30 – 39 lat (38,68%), a najmniejszy odsetek stanowiły osoby poniżej 25 roku życia (1,63%).

W jakim wieku rozwodzili się Polacy w 2018 r.?

Wśród małżonków poniżej 25 lat to kobiety rozwodziły się ponad 3,5 razy częściej niż mężczyźni (1 615 do 438). Podobnie wygląda to między 25 a 39 rokiem życia, choć dysproporcje nie są wtedy tak wyraźne. Zmiana następuje dopiero przy osobach powyżej 40. roku życia. 21 267 mężczyzn między 40 a 49 rokiem oraz 13 775 mężczyzn powyżej 50. roku życia rozwiodło się w roku 2018. Z kolei wśród kobiet było to odpowiednio 18 542 i 10 172 rozwodów. 

 

Więcej danych na temat małżeństw, rozwodów i separacji w zakładce Człowiek w relacjach.

Wiek rozwodników 2018 r.

0.7%
6.6%
37.0%
33.8%
21.9%
2.6%
11.3%
40.4%
29.6%
16.2%
24 lata i mniej
25-29 lat
30-39 lat
40-49 lat
50 lat i więcej
Mediana osób rozwodzących się w 2018 r.
41.4
38.9