Instytut Badań Zmian Społecznych Partner portalu

Polacy na zakupach – kiedyś i dziś

14 lutego Autor: ZmianySpoleczne.pl

Wolimy zakupy w osiedlowym warzywniaku, czy wielkim supermarkecie? Czy do Polski dotarło już zakupowe “less is more” czy na zakupach wciąż wydajemy coraz więcej? Na Zmianyspoleczne.pl sprawdzamy, jak zmieniały się zakupowe zwyczaje Polaków w ostatnich latach.

Kupujemy więcej. Dlaczego?

Najprostsza możliwa odpowiedź to… kupujemy więcej, bo więcej zarabiamy. Zarobki Polaków systematycznie rosną, w skali ostatnich 10 lat nasze przeciętne miesięczne wynagrodzenie brutto wzrosło aż o 1646 zł, a więc ponad 50% w stosunku do kwoty z 2008 r.

Przeciętne miesięczne wynagrodzenia brutto w latach 2008-2018 (w zł)

2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018

Fakt, że kupujemy więcej, wyraźnie potwierdza także wskaźnik rzeczywistej konsumpcji indywidualnej (AIC), który każdego roku publikuje Eurostat. W 2018 r. wskaźnik dla Polski wyniósł 76% (1 p.p. więcej niż w 2017 r. i o 2 p.p. więcej w stosunku do 2016 r.), co plasuje nas na 25. miejscu w Europie. Daleko? Warto zwrócić uwagę na fakt, że od 2008 r. nasz wskaźnik systematycznie rósł i udało nam się podnieść go łącznie o 15 p.p. 

Wskaźnik rzeczywistej konsumpcji indywidualnej dla Polski w latach 2008-2018

Na większą swobodę Polaków na zakupach, wskazuje także dynamika sprzedaży detalicznej, która w grudniu 2019 r. kształtowała się na poziomie wyższym o 5,7% niż w grudniu 2018 r., czy wskaźnik ufności konsumenckiej (BWUK) opracowywany przez GUS. Wskaźnik ten powstaje na podstawie pytań dotyczących oceny własnej sytuacji finansowej konsumentów, planowanych większych zakupów, a także tego, jak badani oceniają sytuację ekonomiczną gospodarki. Od 2013 r. BWUK utrzymuje tendencję wzrostową (w 2018 r. osiągnął poziom 5,7 przy -29,5 z 2012 r.). Mamy więc coraz więcej konsumentów pozytywnie nastawionych zarówno do własnej, jak i krajowej sytuacji finansowej.

Wskaźnik ufności konsumenckiej dla Polski w latach 2008-2018

2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018

Gdzie kupujemy?

Nikogo nie powinien dziwić też fakt, że zakupy Polaków ewoluowały nie tylko ze względu na większe wydatki, ale także miejsce ich dokonywania.

Jeszcze w 2004 r., wśród miejsc, gdzie Polacy robią zakupy spożywcze, wygrywały małe sklepy, z towarem podawanym przez ekspedienta (65% wskazań, wobec 42% wskazań supermarketów i hipermarketów w badaniu CBOS). W 2010 r. zdecydowanie wygrywały już hipermarkety, na które stawiała w zakupach spożywczych ponad połowa Polaków (54% wskazań, wobec 40% dla małych sklepów). Tendencja ta, rozpoczęta około 2010 r., stale się utrzymuje (w badaniu Payback Opinion Poll z 2019 r. super i hipermarkety otrzymały aż 80% wskazań). Nic nie wskazuje też na to, by palma pierwszeństwa hipermarketów i dyskontów miała im zostać odebrana, przynajmniej w kwestii zakupów spożywczych.

A co z zakupami online? 

Znaczenie zakupów w sieci  stale rośnie. Jeszcze w 2010 r. odzież i obuwie w sklepach internetowych kupowało wg CBOS tylko… 4% badanych, a więcej osób decydowało się na zakup online książek, płyt czy filmów (17%). 

Kiedy sięgniemy jednak do badania CBOS z 2019 r., zobaczymy, że już ponad połowie Polaków (57%) zdarzyło się zrobić zakupy w sieci, a na pierwszym miejscu wśród najczęściej kupowanych produktów jest odzież i obuwie, na którą stawia aż ¼ użytkowników sieci (co daje 17% ogółu dorosłych). Na kolejnych miejscach znalazły się z kolei książki (w tym ebooki i audiobooki), a także elektronika i produkty dla dzieci. Co ciekawe, rozwój m.in. platform streamingowych przełożył się na fakt całkowitego zdegradowania muzyki i filmów, które online kupowało tylko 2% użytkowników Internetu i 1% ogółu Polaków.