Instytut Badań Zmian Społecznych Partner portalu

Szczepienia przeciwko grypie w Polsce – co się dzieje, gdy Polacy się nie szczepią?

15 lipca Autor: OGB Pro

Jedną z soczewek umożliwiających nam przyjrzenie się Narodowemu Programowi Szczepień przeciw Covid-19 oraz zainteresowaniu tym programem wśród mieszkańców Polski są statystyki dotyczące szczepienia przeciwko grypie w ostatnich latach. Możliwość zaszczepienia się przeciwko nowym mutacjom tej choroby istnieje od wielu lat, lecz liczba wykonywanych szczepień nie pozostaje stała. Jak zmieniała się liczba szczepień przeciwko grypie? Kto szczepi się przeciwko tej chorobie? Jakie niesie to konsekwencje?

Szczepienia przeciwko grypie

Liczba osób w Polsce zaszczepionych przeciwko grypie pozostaje od lat na niskim poziomie. Eksperci wskazują, że Polska znajduje się na jednym z ostatnich miejsc w Europie pod względem poziomu wyszczepialności. Stale podejmowane są inicjatywy mające na celu podniesienie liczby wykonywanych szczepień przeciwko grypie.

Liczba szczepień przeciwko grypie w latach 2005 - 2019 (w tys.)

liczba szczepień przeciwko grypie

W ciągu 20 lat trudno znaleźć wyraźny trend w zakresie liczby szczepień przeciwko grypie, jednak można wskazać parę kilkuletnich trendów. Tendencja spadkowa w zakresie liczby szczepień przeciwko grypie wystąpiła w latach 2006–2008, 2010–2012 oraz w latach 2014–2015. W roku 2009 nastąpił wyraźny wzrost liczby szczepień przeciwko grypie, który przerwał trzyletnią tendencję spadkową w zakresie wykonywanych szczepień. Jedną z przyczyn wzrostu liczby wykonywanych szczepień w tym roku była trwająca w latach 2009–2010 pandemia świńskiej grypy. W 2013 roku nastąpił nieznaczny wzrost, jednak w kolejnych latach tendencja spadkowa się utrzymywała. Od 2016 roku do 2019 roku liczba wykonywanych szczepień stopniowo wzrastała. Od 1999 roku największą liczbę szczepień przeciwko grypie wykonano w roku 2005 i było to ok. 1,4 mln. W 2019 roku wykonano jedynie ok. 1 mln szczepień przeciwko grypie.

Kto szczepi się przeciwko grypie?

W 2019 roku najczęściej przeciwko grypie szczepiły się osoby powyżej 65 roku życia. Na 1000 mieszkańców Polski w wieku powyżej 65 roku życia przypadało ok. 79,5 wykonanych szczepień. Dla porównania: na 1000 mieszkańców Polski w wieku od 15 do 64 lat przypadało ok. 15,8 wykonanych szczepień, czyli ponad 5-krotnie mniej niż w przypadku seniorów. Najczęściej przeciwko grypie szczepili się seniorzy w województwie mazowieckim, a najrzadziej w województwie pomorskim. Na 1000 mieszkańców województwa mazowieckiego powyżej 65 roku życia przypadało 108,8 wykonanych szczepień, Natomiast na 1000 mieszkańców województwa pomorskiego powyżej 65 roku życia przypadało ok. 66 wykonanych szczepień. Osoby w wieku od 15 do 64 lat szczepią się najczęściej w województwie dolnośląskim, a najrzadziej w województwie lubelskim. Na 1000 mieszkańców województwa dolnośląskiego w tym przedziale wiekowym przypada ok. 20 wykonanych szczepień, podczas gdy w województwie lubelskim 11,9.

Liczba szczepień przeciwko grypie
w przeliczeniu na 1000 ludności powyżej 65 roku życia

79.52 POLSKA
ogółem
82.48 81.42 68.18 74.81 74.76 66.47 108.77 73.86 66.40 85.18 65.97 66.72 75.64 81.76 75.16 107.58

Liczba szczepień przeciwko grypie
w przeliczeniu na 1000 ludności w przedziale wiekowym 15 – 64 lata

15.83 POLSKA
ogółem
19.98 17.30 13.53 11.89 15.62 14.41 17.94 15.56 13.41 13.74 13.66 15.08 17.20 15.20 17.79 16.71

Szczepienia przeciwko grypie w regionach

Jak wygląda sytuacja ze szczepieniami przeciwko grypie w poszczególnych województwach?

Najwięcej szczepień w przeliczeniu na 1000 mieszkańców w 2019 roku wykonano w województwie mazowieckim i było to ok. 33,5 zastrzyków. W szczepieniach przodowały również województwa zachodniopomorskie (ok. 32,3 szczepienia) oraz dolnośląskie (ok. 30,7 szczepień). Najmniej szczepień w przeliczeniu na 1000 mieszkańców wykonano w województwie podkarpackim i były to ok. 21,2 zastrzyki. Niewiele więcej szczepień wykonano w województwie pomorskim (ok. 21,3 szczepienia).

Liczba szczepień przeciwko grypie w przeliczeniu na 1000 ludności

 

26.38 POLSKA
ogółem
30.71 28.40 23.38 22.78 24.63 22.72 33.45 26.00 21.16 25.86 21.35 23.87 27.59 25.13 26.25 33.32

Dlaczego nie chcemy się szczepić przeciwko grypie?

Wciąż wielu Polaków nie decyduje się na zaszczepienie przeciwko grypie. Jakie są jednak motywacje mieszkańców Polski, którzy nie zdecydowali się na zaszczepienie? W ramach badania CBOS „Aktualne problemy i wydarzenia” zrealizowanego w dniach 4–13 listopada 2016 r. zapytano Polaków, jakie są powody, dla których nie chcą się zaszczepić przeciwko grypie. Ok. 29% respondentów deklarujących brak woli zaszczepienia jako przyczynę stwierdziło, że „szczepionki przeciwko grypie są niezbyt skuteczne”. Jako uzasadnienie braku chęci zaszczepienia przeciwko grypie ok. 28% badanych wskazało, że jest mało prawdopodobne, aby zachorowali na grypę. Dla ok. 20% respondentów powodem braku chęci zaszczepienia były „możliwe powikłania po szczepionce”. Ok. 16% badanych zadeklarowało, że nie zastanawiało się nad powodem braku chęci zaszczepienia. 

Instytut Badań Zmian Społecznych zrealizował w dniach 29 czerwca – 1 lipca 2021 r. badanie opinii Polaków, w którym zadano pytania dotyczące szczepień przeciwko Covid-19. Raport Dlaczego nie chcemy się szczepić? można przeczytać na portalu zmianyspołeczne.pl

Dlaczego nie chcemy się szczepić?

Dlaczego nie chcemy się szczepić? - raport IBZS

Szczepienia przeciwko grypie oraz liczba zachorowań na grypę

Liczba wykonanych szczepień przeciwko grypie w 2012 r. spadła względem 2005 r. o 43,65%. W 2005 liczba wykonanych szczepień na 1000 mieszkańców wyniosła ok. 42 zastrzyki. W 2012 roku były to w przybliżeniu ok. 23,4 szczepienia. W 2011 roku rozpoczął się trend wzrostu liczby zachorowań lub podejrzeń zachorowań na grypę trwający (z wyłączeniem roku 2014) do 2018 roku. Nastąpił on podczas istotnego spadku liczby wykonywanych szczepień oraz po nim.   Zestawione dane pozwalają na postawienie tezy, że jednym z czynników wpływających na wzrost zachorowań na grypę jest spadek liczby szczepień przeciwko tej chorobie.

Liczba szczepień przeciwko grypie oraz zachorowania na grypę na przestrzeni lat

liczba szczepień przeciwko grypie (na 1000 ludności)
liczba zachorowań na grypę (w tys.)

Jak będzie kształtowała się liczba wykonywanych szczepień przeciwko grypie w przyszłości?

Na razie niewiadomą pozostaje, jak kształtować się będzie liczba wykonywanych szczepień przeciwko grypie w czasie po pandemii. Realny jest zarówno scenariusz, w którym doświadczenie pandemii zachęci Polaków do szczepień przeciwko chorobom takim jak grypa sezonowa. Prawdopodobny jest również spadek liczby szczepień przeciwko grypie argumentowany stwierdzeniami takimi jak: „zaszczepiłem się przeciwko Covid-19, więc po co mi szczepienie przeciwko grypie?” lub „przeżyłem Covid-19, więc grypa sezonowa nie jest mi groźna”. Możliwe jest również, że liczba wykonywanych szczepień przeciwko grypie nie zmieni się.

Należy pamiętać, że dane historyczne dotyczące szczepień i zachorowań na grypę są bardzo dużą bazą informacji na temat chęci zaszczepienia się Polaków przeciwko Covid-19, przyszłych zachorowań Polaków na tą chorobę oraz wpływu niechęci do zaszczepienia się przeciwko chorobom zakaźnym  na realne zachorowania. Dane z naszego raportu “Dlaczego nie chcemy się szczepić?” wyraźnie pokazują, że osiągnięcie odporności populacyjnej w Polsce będzie bardzo trudne i należy się zastanowić, jaki inny scenariusz może doprowadzić do zakończenia epidemii w Polsce.